Douchekop ontkalken: zo doe je het zonder je kraan te beschadigen

Spuit je douche in alle richtingen, komt er minder water uit dan vroeger of zitten er witte korstjes op de sproeigaatjes? Dan is het tijd om je douchekop te ontkalken. Dat lukt bijna altijd zelf, maar het middel en de inwerktijd doen ertoe: een verkeerde aanpak beschadigt de chroomlaag of de rubberen noppen. Hieronder lees je per situatie hoe je het aanpakt, welk middel je gebruikt en hoe je voorkomt dat het snel terugkomt.

Welk middel gebruik je om een douchekop te ontkalken?

Gebruik voor de buitenkant van een verchroomde douchekop of kraan een mild middel op basis van citroenzuur, en laat het kort inwerken. Dat is het advies van de kraanfabrikanten zelf: hansgrohe raadt een mild reinigingsmiddel op basis van citroenzuur aan, met een inwerktijd van maximaal 10 minuten, en zegt dat middelen met azijnzuur, zoutzuur, mierenzuur of chloor niet gebruikt mogen worden. Grohe noemt huishoudazijn en middelen met azijnzuur ook expliciet als middelen die je niet moet gebruiken, omdat ze het oppervlak aantasten.

Waarom dan zoveel adviezen met schoonmaakazijn? Azijn lost kalk prima op, en voor losse onderdelen zonder sierlaag, zoals het kunststof of metalen zeefje uit een perlator, is verdunde azijn geen probleem. Het risico zit in de afwerking. Een chroomlaag, en zeker een gekleurde, geborstelde, vernikkelde of vergulde afwerking, kan dof of vlekkerig worden als die lang in zuur ligt. Het consumentenprogramma Kassa adviseert bovendien om nooit onverdunde natuur- of schoonmaakazijn te gebruiken en wijst erop dat rvs op den duur vlekkerig kan worden als het te vaak aan azijn wordt blootgesteld.

Voor een citroenzuuroplossing gebruik je ongeveer 1 tot 2 eetlepels citroenzuur per liter lauw water, de verhouding die schoonmaakmiddelenfabrikant HG voor ontkalken noemt. Spoel na elke behandeling ruim na met schoon water en wrijf droog.

Hoe ontkalk je een losse handdouche?

Een losse handdouche ontkalk je door eerst de noppen los te wrijven en daarna alleen de sproeiplaat kort met citroenzuur te behandelen. Bij de meeste moderne douchekoppen zijn de sproeigaatjes van rubber of siliconen gemaakt, juist zodat je kalk eraf kunt wrijven.

1. Zet de douche aan en wrijf met je duim over de noppen. Veel kalk breekt zo al af.
2. Draai de douchekop van de slang. Controleer of het zeefje of de afdichtring in de aansluiting vuil is.
3. Maak een doek of spons nat met de citroenzuuroplossing en leg die op de sproeiplaat, of zet de kop met alleen de sproeiplaat in een ondiep bakje.
4. Laat het maximaal 10 minuten inwerken en wrijf de noppen met een zachte tandenborstel schoon.
5. Spoel de kop met de sproeiplaat naar beneden door met warm water, zodat losgekomen kalk naar buiten spoelt.
6. Herhaal liever twee korte rondes dan één lange.

Kun je de sproeiplaat losschroeven, wat bij sommige modellen kan, dan mag die kunststof plaat zonder sierlaag langer in de oplossing liggen.

Hoe ontkalk je een vaste regendouche?

Een vaste regendouche ontkalk je aan de muur door de noppen los te wrijven en een doek met citroenzuur kort tegen de sproeiplaat te houden. Het bekende advies om een zakje azijn met een elastiek om de kop te binden, is voor verchroomde of gekleurde regendouches niet verstandig, omdat de afwerking dan uren in zuur hangt.

1. Wrijf de noppen met je hand of een zachte borstel los terwijl het water loopt.
2. Maak een spons of zachte doek nat met de citroenzuuroplossing en druk die tegen de sproeiplaat.
3. Laat dat een paar minuten zitten, maximaal 10, en wrijf daarna de noppen nog eens na.
4. Zet de douche een minuut op warm om de kalk eruit te spoelen.
5. Veeg de buitenkant droog.

Komt er na een paar rondes nog steeds weinig water uit, dan zit het probleem vaak niet in de kop maar in het zeefje of de doorstroombegrenzer in de aansluiting. Bij een regendouche met een plafondbevestiging is dat lastiger bereikbaar; kijk in de handleiding of de sproeiplaat los kan.

Hoe ontkalk je de perlator van de kraan?

De perlator, het zeefje in de kraanmond, ontkalk je door hem los te draaien en apart te laten weken. Hier kun je wel langer en sterker werken, omdat de inzet meestal geen sierlaag heeft.

1. Draai de perlator los met de hand, een perlatorsleutel of een tang met een doek ertussen om krassen te voorkomen.
2. Haal de inzet uit het huisje en leg die een paar uur of een nacht in de citroenzuuroplossing of in verdunde schoonmaakazijn.
3. Borstel de zeefjes schoon met een oude tandenborstel en spoel na.
4. Laat de kraan even zonder perlator lopen om vuil uit de kraan te spoelen, en schroef alles terug.

Het verchroomde huisje van de perlator behandel je net als de kraan zelf: kort, met een doek, en goed naspoelen. Voor een Quooker gelden eigen regels; lees daarvoor Quooker ontkalken.

Kun je een thermostaatkraan ontkalken?

De buitenkant van een thermostaatkraan ontkalk je zoals elke kraan. Wordt de temperatuur onstabiel of komt er weinig water door, dan zitten vaak de vuilzeefjes in de aansluitkoppelingen vol. Die kun je schoonmaken als je de stopkranen dichtdraait en de kraan losneemt. Het thermostaatpatroon zelf is een precisieonderdeel: volg daarvoor de handleiding van het merk. Weet je niet waar de stopkranen zitten of zit de kraan vast, dan is dat een klus voor een loodgieter.

Hoe vaak moet je een douchekop ontkalken?

Hoe vaak je een douchekop moet ontkalken hangt vooral af van de hardheid van je water. Bij zacht water is een paar keer per jaar vaak genoeg, bij harder water eens per maand. Wrijf de noppen daarnaast elke week even los onder de douche: dan krijgt kalk geen kans om op te bouwen en heb je zelden een zuur middel nodig. Hoe hard jouw water is, zoek je op via de waterhardheid in je gemeente.

Hoe voorkom je kalk in je douchekop?

Kalk in een douchekop voorkom je door de noppen regelmatig los te wrijven en de kop na het douchen droog te laten druppelen. Kalk ontstaat als water verdampt en de opgeloste calcium- en magnesiumzouten achterblijven, dus hoe minder water er blijft staan, hoe minder aanslag.

• Wrijf wekelijks over de noppen terwijl het water loopt.
• Hang een handdouche met de sproeiplaat naar beneden.
• Zet de douche aan het eind kort op koud: koud water laat minder snel kalk achter dan heet water.
• Veeg de kraan en de kop af met een droge doek.

Wil je structureel minder kalk, ook in je boiler, kranen en apparaten, dan helpt alleen water met minder calcium en magnesium. Een waterontharder op de hoofdleiding regelt dat voor het hele huis; lees wat zacht water verandert. Kevin kan beoordelen of dat in jouw situatie zinvol is.

Bronnen

• hansgrohe: Reinigen en onderhoud
• GROHE: Fittings Care Tips
• Kassa (BNNVARA): Zwakke waterstraal tijdens het douchen? Zó maak je de douchekop kalkvrij
• HG: Waarmee kun je je koffiemachine ontkalken?